Botcomplicaties

Aandacht voor botgezondheid bij de prostaatkankerpatiënt

01-06-2016
In de beeldentuin van het LUMC te Leiden spreken we prof. dr. Rob Pelger. Hij is sinds 1990 in het Universitair Medisch Centrum werkzaam. Momenteel is hij hoogleraar en hoofd van de afdeling Urologie. In het LUMC, omringd door beelden van de architectuur van het bot, vertelt Rob Pelger over het belang van botgezondheid bij prostaatkanker.
“In het LUMC vindt veel wetenschappelijk onderzoek plaats. Het onderzoek op de afdeling Urologie heeft zich de afgelopen jaren snel ontwikkeld waardoor het zowel een onderzoeks- als een klinische afdeling is geworden. Met behulp van ontwikkelingsgeneeskunde, dat al in de jaren negentig plaatsvond, hebben we onderzoek kunnen doen naar de effecten op het skelet van bijvoorbeeld strontium en bisfosfonaten bij uitgezaaide prostaatkanker. Hieruit is gebleken dat het mogelijk is om verzwakking van het skelet tegen te gaan en zo een dwarslaesie te voorkomen. De gevolgen van prostaatkanker hebben betrekking op de man in zijn geheel, zijn lijf en het skelet. Door je daar in een vroeg stadium bewust van te zijn, kun je zo vroeg mogelijk problemen signaleren.

Hormonale therapie starten? Eerst een DEXA scan

Heeft de patiënt prostaatkanker en is het moment aangebroken dat er gestart gaat worden met een hormonale therapie, dan kan als gevolg daarvan osteoporose ontstaan. Wij hebben standaard in ons protocol opgenomen dat er, voorafgaand aan de hormonale therapie, een DEXA scan gedaan wordt en een FRAX score berekend. Hieruit komt regelmatig naar voren dat de conditie van het bot van de prostaatkankerpatiënt niet bijzonder sterk is. In sommige gevallen heeft er zich zelfs al een breuk voorgedaan. In dat geval gaat een heupfractuur gepaard met immobiliteit en een zeer langzaam herstel. Dit heeft weer gevolgen voor de financiering van de zorg. De kosten voor osteoporose gaan de komende jaren de pan uit rijzen, dus kunnen we beter alles in het werk stellen om te voorkomen dat er een breuk ontstaat. Hier valt winst te behalen, want mannen zonder fracturen hebben een langere overleving. Naast de medicamenteuze behandeling volgt een advies om meer te bewegen, actief de botten te belasten, en aandacht te besteden aan goede voeding.

Botmineraaldichtheid bij mannen met prostaatkanker

Zodra een patiënt castratieresistent is breekt er een nieuwe fase in de behandeling aan. Ook dan zijn ondersteunende behandelingen van belang. Botcomplicaties in deze fase kunnen ernstige gevolgen hebben voor de prostaatkankerpatiënt, zoals verminderde mobiliteit, verminderde kwaliteit van leven en botpijn.

Zorg voor botgezondheid is een integraal onderdeel van de prostaatkankerzorg

Voor een uroloog is het niet vanzelfsprekend om direct te denken aan botgezondheid bij prostaatkanker. Botcomplicaties zijn niet altijd zichtbaar. Het vindt vaak plaats buiten het gezichtsveld van de uroloog en soms ook van de oncoloog. Er is sprake van een onzichtbare groep patiënten, die ook buiten de statistieken vallen. Bijvoorbeeld patiënten die zijn uitbehandeld en weer aan de huisarts zijn overgedragen. Of patiënten die in een verzorgingstehuis liggen, de huisarts kiest er dan vaak voor, om vanwege ernstige comorbiditeit, de patiënt geen ziekenhuisopname meer aan te doen.
Ik weet dat er momenteel veel discussie is over de kosten van de oncologische zorg maar dit is een discussie die niet in de spreekkamer gevoerd moet worden. Het blijft belangrijk om te kijken naar de patiënt in zijn geheel. Het gaat per slot van rekening niet alleen om de botdichtheid maar ook om de totale architectuur van het bot en de conditie van de patiënt.”
Het skelet wordt gedurende het gehele ‘natuurlijke’ beloop van prostaatkanker beïnvloed!
Rob Pelger, Uroloog, LUMC te Leiden

Back